Neuro-anatomie
om dementie te begrijpen
Om (probleem)gedrag bij dementie te begrijpen zullen we kennis moeten hebben van:
- Anatomie van de hersenen
- de hiërarchische opbouw van de hersenen
- de functies van de verschillende hersendelen en wat er gebeurt als deze hersendelen beschadigd raken.
- de indeling in lichamelijke klachten, neuropsychologische klachten en psychische klachten.
Anatomie van de hersenen
We kunnen de hersenen indelen in:
- de grote hersenen (cerebrum)
- de tussenhersenen (diencephalon: De thalamus, de hypothalamus, de hypofyse, en de epifyse)
- kleine hersenen (cerebellum)
- de hersenstam (truncus cerebri)
Afb.1. We zie de grote hersenen (cerebrum), de tussenhersenen (De thalamus, de hypothalamus, de hypofyse, en de epifyse), kleine hersenen (cerebellum), de hersenstam (truncus cerebri)
Grijze en witte stof
In de bovengenoemde structuren zijn hersencellen en verbindingen tussen deze hersencellen te onderscheiden. De hersencellen hebben een grijze kleur. Ze bevinden zich aan de buitenkant van de hersenen onder de schedel. De verbindingen (axonen) tussen de hersencellen hebben een witte kleur. Zo kunnen we in de grote hersenen spreken over grijze cellen die door de witte verbindingsbanen (axonen) verbonden worden. Vanuit de hersenstam komen vele axonen (witte kleur) omhoog en waaieren onder de hersenschors (waar de grijze hersencellen liggen) uit en maken daar verbinding met de hersencellen. Ook zijn onderling de hersencellen van de hersenschors met andere structuren van de hersenen verbonden. De linker- en rechterhersenhelft worden door de corpus callosum verbonden.
Afb.2. Links: een neuron (zenuwcel) bestaat uit een cellichaam met dendrieten (vertakte uilopers, dendron = boom) en een axon (as), welke verbindingen vormen met andere zenuwen. Rechts: Corpus callosum, verbinding linker- en rechterhersenhelft
De hersenkwabben
De grote hersenen worden ingedeeld in de verschillende hersenkwabben:
- de lobus (lobus is kwab) frontalis
- de lobus parietalis
- de lobus temporalis
- de lobus occipetalis
De lobus frontalis vormt de voorkant en de lobus parietalis, occipetalis en temporalis de achterkant van de grote hersenen.
De voorkant van de grote hersenen verzorgt het handelen, het kritisch kijken naar en het eventueel bijsturen van je eigen handelen in een bepaalde context.
De achterkant verzorgt de waarneming. Hier in het achterste deel van de hersenen komen horen, voelen en zien samen. De zintuigindrukken middels het horen, zien, voelen worden in het achterste deel geïntegreerd. Zo vormen we een beeld van de wereld buiten ons. De hersenschors achter de sulcus centralis (de centrale groeve) neemt de wereld waar en interpreteert de wereld buiten ons.
De lobus frontalis, het voorste deel van de hersenschors, maakt het mogelijk dat we een goede sociale acceptabele handeling verrichten. De voor- en achterkant worden door de centrale groeve (sulcus centralis) gescheiden.
Afb.3. Voorste rode deel betreft het handelen. Achterste blauwe deel betreft de waarneming.
Onder de grote hersenen bevindt zich het limbische systeem. Het limbische systeem heeft te maken met emoties, motivatie en spontaan gedrag. Juist het frontale deel van de hersenen is intensief verbonden met het limbische systeem.
§Afb.4. Het limbische systeem (limbus= rand, zoom) bestaat uit delen van de grote hersenen, tussenhersenen en middenhersenen